عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى

318

مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )

و از خدمت حكماى عصر خود نصيب كامل اخذ كرد و در طب بمقامى رسيد كه تمام اطباى عصر بر استادى او اذعان آوردند چنانچه در كتاب عيون الانبأ كويد ( لم يجئى بعد جالينوس من الاطباء الا من هو دون منزلته و متعلّم منه و ليس يدانيه احد فى صناعة الطب فضلا عن ان يساويه انتهى ) بالجمله آن حكيم در مراتب تحصيل خود در هيچ باب بتقليد قناعت نمىفرمود و هر فنى را در نزد استاد آن فن بمقام تكميل مىرسانيد چنانچه طب را در نزد ( اليانوس ) حكيم و امراض متعلقه بنسوان و علم قابلگى را در پيش زن طبيبهء كه ( قلاوبطره ) نام داشت فراگرفت و براى معاينه بعضى ادويه و عقاقير در محل و منبت خود مسافرت ببلاد بعيده مىنمود چنانچه براى ديدن اغلب نباتات بصحارى مصر سفر كرد و براى مشاهده قلقطار بجزيرهء ( قبرس ) رفت و بسبب رؤيت طين مختوم بجزيرهء ( كيوش ) بار بربست و با اين همه مراقبت در فنون طبيه در علم فلسفه نيز رنج بىپايان مىبرد و دوست مىداشت كه در عداد فلاسفه شمرده شود ولى او را در زمرهء طبيبان مىشمردند روزى پارهء از مؤلفات خود را بنزد يك نفر از اساتيد حكماى آن عصر فرستاد تا اثبات فيلسوفى خود كرده باشد چون آن حكيم در كتب جالينوس نظر انداخت نوشت ( هذا الرجل طبيب يحب ان يكون فيلسوفا ) اكرچه آن حكيم بزرك در عصر خويش در علم فلسفه چنانچه بايد اشتهار پيدا ننمود ولى در علم طب بمقامى رسيد كه بالاتر از آن متصور نبود و در حالتى كه علم طب بعد از موت بقراط رو بانحطاط گذاشته و كتب بقراط و آرى او مندرس و منطمس گشته بود آن حكيم راى صحيح را از سقيم تميز داده و تجديد اساس طب نمود و طب جالينوس در نزد همكنان بحدّى اعتبار بهم رسانيد كه عقايد طبيّه و طريقهء معالجات او مدت هزار سال در تمام اقطار عالم بلكه در بلاد فرنك نيز پايدار بماند چنانچه ( معلم بطرس ) در كتاب دايرة المعارف فرمايد ( بقى راى جالينوس فى الامور الطبيّه معتبرا فى بلاد اروپا مدة اكثر من الف سنة بعد وفاته انتهى ) و در مدت حيات خود از آن طبيب اريب چندان معالجات بديعه و امور غريبه ديده مىشد كه معاصرين او نسبت خرق عادت و سحر بوى مىدادند چنانچه در كتاب نوادر تقدمة المعرفهء خود نويسد ( ان الناس كانوا يسمّونى اوّلا لجودة ما يسمعونه منى فى صناعة الطب